Sebze Yemekleri

Sebze Yemekleri: Doğanın En Renkli, En Şifalı Lezzetleri


Sebze yemekleri, Türk mutfağının en zengin ama pişirmesi en çok "incelik" isteyen alanıdır. Yanlış pişirilen bir sebze rengini kaybeder, eriyip gider ve tüm besin değerini yitirir. Oysa doğru teknikle pişen bir zeytinyağlı fasulye zümrüt yeşili rengini korur, karnıyarık yağ çekmeden lokum gibi olur. Bu kategoride; ister etli ister zeytinyağlı olsun, sebzelerin "diri" kaldığı, suyunun "helmeleştiği" (özleştiği) ve çocuklara bile sebzeyi sevdirecek en lezzetli, tam ölçülü tarifleri bulacaksınız.

Sebze Pişirmenin Püf Noktaları: Renk ve Kıvam Sırları

Lezzetli bir sebze yemeğinin sırrı "sıralama" ve "ısı yönetimi"nde gizlidir. Her sebzenin pişme süresi farklıdır; sert sebzeleri önce, yumuşak olanları sonra eklemek yemeğin dokusunu korur. Zeytinyağlılarda sebzelerin o canlı rengini (özellikle yeşillerde) korumak için tencere kapağını sık sık açmamak ve piştikten sonra kendi buharında soğumaya bırakmak gerekir. Ayrıca yemeğe eklenecek bir küp şeker, zeytinyağının asidini dengeleyerek lezzeti bir üst seviyeye taşır.

Zeytinyağlı yemeklerin rengi neden sararır ve kararır?

Sebzelerin (özellikle fasulye, ıspanak, bezelye) canlı rengini kaybetmesinin temel sebebi "oksidasyon" ve "aşırı pişirme"dir. Sebzeler tencereye girdikten sonra kapağı sık sık açarsanız oksijenle temas eder ve kararır. Ayrıca limon suyu veya domates gibi asitli malzemeleri sebzeler biraz piştikten sonra eklemek rengin korunmasına yardımcı olur. En önemlisi, pişme biter bitmez kapağı kapalı olarak oda sıcaklığında soğumaya bırakmaktır.

Sebze yemeğine neden şeker atılır?

Geleneksel Türk mutfağında zeytinyağlılara şeker atılması bir damak tadı tercihi değil, kimyasal bir dengedir. Zeytinyağı ve sebzeler (özellikle soğan ve domates) pişerken belli bir asit ortaya çıkarır. Eklenen az miktarda şeker (1-2 küp), bu asiditeyi dengeler (nötralize eder) ve yemeğin lezzetinin daha yumuşak, daha "tam" hissedilmesini sağlar.

Yemeğin suyunun "helmeleşmesi" (koyu kıvamlı olması) için ne yapmalı?

Sebze yemeklerinde o "duru su" görüntüsü istenmez. Yemeğin suyunun kıvamlı (özlü) olması için soğanları çok iyi kavurmak temel şarttır. Ayrıca sebzeleri ekledikten sonra, suyunu vermeden hemen önce üzerlerine 1 tatlı kaşığı un serpip 1-2 dakika kavurmak, unun nişastasıyla suyun bağlanmasını sağlar. Bir diğer yöntem ise patates gibi nişastalı bir sebzeyi rendeleyip yemeğe katmaktır.

Patlıcan yemeklerinin acı olmaması için ne yapılmalı?

Patlıcan, yapısı gereği içinde "solanin" benzeri acı maddeler barındırabilir. Bu acılığı almak için patlıcanları soyup doğradıktan sonra mutlaka bol tuzlu suda 15-20 dakika bekletmek gerekir. Tuzlu su, osmoz etkisiyle patlıcanın içindeki kara ve acı suyu dışarı atar. Beklettikten sonra patlıcanları yıkayıp iyice kurulamak, hem acılığını alır hem de kızarırken daha az yağ çekmesini sağlar.

Karışık sebze yemeklerinde (Türlü vb.) pişirme sırası nasıl olmalı?

Tüm sebzeleri aynı anda tencereye atmak en büyük hatadır. Pişirme sırası "sertten yumuşağa" doğru olmalıdır. Önce havuç, taze fasulye gibi geç pişen sebzeler tencereye girmeli; bunlar yarı piştiğinde patates, kereviz eklenmeli; en son ise kabak, biber, bezelye ve domates gibi çok çabuk pişen sebzeler dahil edilmelidir. Böylece tabağa aldığınızda hepsi eşit pişmiş olur.