Şerbetli Tatlılar

Şerbetli Tatlılar: Geleneksel Mutfağın Baş Tacı, Tam Kıvamında Tarifler


Osmanlı mutfağından günümüze uzanan en tatlı miras, şüphesiz şerbetli tatlılardır. Bayramların habercisi, iftar sofralarının ödülü ve özel günlerin en ağır misafiridir. Ancak "şerbeti tutturmak" mutfakta ustalık gerektiren ince bir sanattır. Kimi zaman şerbetin kıvamı koyu olur tatlıya işlemez, kimi zaman tatlı sıcak olur hamurlaşır. Bu kategoride; nar gibi kızarmış çıtır tulumbadan, şerbetini içine hapsetmiş yumuşacık şekerpareye; kat kat açılan ev baklavasından, pratik irmikli tatlılara kadar ölçüsü ve tekniği şaşmayan en güvenilir tarifleri derledik.

Mükemmel Şerbetli Tatlının Sırrı: Isı Dengesi ve Kıvam

Şerbetli tatlı yapımında başarı, tatlının fırından çıkışı ile şerbetle buluştuğu o "büyülü an"da gizlidir. Genel kural "zıtlık" olsa da (sıcak tatlıya soğuk şerbet gibi), her tatlının kimyası farklıdır. Revani gibi süngerimsi tatlılar ılık şerbeti severken, baklava gibi katmanlı hamurlar "şoklama" etkisiyle soğuk şerbetle çıtırlığını korur. Ayrıca şerbetin kıvamı su gibi akışkan değil, kaşıktan dökülürken hafifçe uzayan (ağdalı) bir yapıda olmalıdır ki tatlıyı sadece ıslatmakla kalmasın, lezzet versin.

Şerbet neden şekerlenir (kristalleşir) ve nasıl önlenir?

Şerbetin şekerlenmesinin en büyük nedeni asit eksikliği veya yanlış zamanda eklenen limondur. Şeker ve su kaynadıktan sonra, ocaktan indirmeden 5-10 dakika önce limon suyunu eklemelisiniz. Çok erken eklerseniz şerbet ekşir, çok geç eklerseniz (veya soğuyunca eklerseniz) şekeri kesmez ve kristalleşme yapar. Ayrıca şerbet kaynarken tencerenin kenarına sıçrayan şekerleri ıslak fırçayla silmek de riski azaltır.

Tatlı şerbeti neden çekmez ve kuru kalır?

Tatlının şerbeti çekmemesinin iki ana sebebi vardır: Ya tatlı çok pişip kurumuş ve yüzeyi kabuk bağlamıştır ("deri yapmıştır"), ya da şerbet çok koyu kıvamlı (ağda gibi) olmuştur. Tatlı fırından çıkar çıkmaz çok soğuk bir ortamda bekletilmemelidir. Eğer çekmiyorsa, tatlıyı ılık fırına geri koyup hafifçe ısıtmak gözeneklerin açılmasını sağlayabilir.

Şerbetli tatlıların hamurlaşmaması için şerbet sıcak mı soğuk mu olmalı?

Genel kural şudur: Baklava, kadayıf, şekerpare gibi "kıtır" kalması istenen tatlılarda; tatlı fırından çıkıp ilk sıcağını atınca (yaklaşık 3-5 dk sonra), şerbet ise "soğuk" dökülür. Revani, kemalpaşa gibi yumuşak dokulu tatlılarda ise şerbetin "ılık" olması emilimi kolaylaştırır. İkisi de kaynar olursa tatlı anında hamurlaşır.

Şerbetin kıvamının olduğu (piştiği) nasıl anlaşılır?

Şerbet kaynamaya başladıktan sonra altını kısıp, kıvam alana kadar pişirmek gerekir. Kıvamı anlamak için; kaşığa aldığınız şerbeti son damlasına kadar dökün. Son damla ip gibi uzayarak ve ağır ağır düşüyorsa şerbet olmuş demektir. Su gibi şıp diye düşüyorsa biraz daha kaynamalıdır.

Revani veya süngerimsi tatlılarda şerbet nasıl dökülmeli?

Kek dokulu şerbetli tatlılarda şerbeti bir anda boca etmek yerine, kepçeyle yavaş yavaş ve gezdirerek dökmek gerekir. İlk kepçeyi döküp tatlının çekmesini bekleyin, sonra diğer kepçeyi dökün. Ayrıca tatlıyı dilimledikten sonra şerbetlemek, şerbetin ara katmanlara ve tabana ulaşmasını garanti eder.

Şerbetli tatlılar buzdolabında saklanır mı?

Şerbetli tatlılar, özellikle içinde krema veya kaymak yoksa, buzdolabında saklanmamalıdır. Soğuk ortam şekerin yapısını bozar ve tatlının "şekerlenmesine" (kıtır kıtır şeker parçaları oluşmasına) neden olur. En ideali, serin ve güneş görmeyen bir yerde, oda sıcaklığında saklamaktır. Sadece sütlü/kremalı şerbetli tatlılar dolaba girer.

Tatlı piştikten sonra hemen üzerine tepsi kapatılmalı mı?

Bu çok yapılan bir hatadır. Şerbeti döktükten sonra tatlının üzerine hemen tepsi veya folyo kapatırsanız, içeride oluşan buhar dışarı çıkamaz ve tatlının üzerine damlayarak "yumuşamasına" ve hamurlaşmasına neden olur. Tatlı oda sıcaklığına gelene kadar üzeri açık kalmalı, sadece kurumaması için sonradan kapatılmalıdır.

Limon suyu yerine limon tuzu kullanılır mı?

Evet, kullanılabilir ve pastanelerde genellikle limon tuzu tercih edilir çünkü etkisi daha keskindir ve garantidir. 1 litre şerbete 1-2 parça limon tuzu atmak şekerlenmeyi önlemek için yeterlidir. Ancak ev lezzeti ve doğallık için taze limon suyu her zaman daha iyi bir aroma verir. Biz kullanmanızı önermeyiz.